การศึกษาทางเลือก : ลดความเป็นไทย เพิ่มความเป็นคน

การศึกษาทางเลือก : ลดความเป็นไทย เพิ่มความเป็นคน

โดย ภูริณัฐ สมฤทธิ์

ภูริณัฐ

ที่มา : https://www.facebook.com/EducationforLiberationofSiam2.0/photos/a.1825900504194423/1825900847527722/?type=3&theater

               ในยุคปัจจุบัน ผู้เรียนมีความแตกต่างและหลากหลายทางวัฒนธรรม (Cultural Diversity) ทั้งในเรื่องของเชื้อชาติ ความแตกต่างทางชนชั้นในสังคม ศาสนา ค่านิยม และวัฒนธรรม โดยผู้เรียนในปัจจุบันมีความต้องการในการศึกษาต่อหรือประกอบอาชีพ และด้วยความต้องการที่จะเป็นเสรีชน ที่ต้องการความเป็นอิสระจากผู้มีอํานาจที่สื่อให้ผู้เรียนต้องการมีอิสระในการเรียนรู้ นอกจากนี้ ยังมีปัญหาเรื่องบุคลากรที่ไม่เพียงพอต่อความต้องการ ความรู้ของบุคลากรไม่ทันสมัย บุคลากรไม่มีคุณภาพ จากที่กล่าวมาข้างต้นส่งผลให้การศึกษาในปัจจุบัน ไม่สามารถสนองต่อความต้องการที่หลากหลาย โอกาสในการศึกษาของผู้เรียน และแก้ไขปัญหาการศึกษา ได้จึงต้องมีทางเลือกทางการศึกษามากขึ้นเพื่อตอบสนองความต้องการของผู้เรียน

                “การเรียนการสอนขาดเสรีที่จะให้นักศึกษาคิด ข้อสอบเป็นแบบท่องจํา อาจารย์ไม่ทําการบ้านในการสอนและสอบ นักศึกษามุ่งท่องจําไม่ชอบห้องเรียน ”

                                                                                                 นาย พิภพ ธงไชย (60 ปี พิภพ ธงไชย “ทางเลือก” ที่ข้ามพ้นวาทกรรม)

                การศึกษาทางเลือก (Alternative Education) จึงเป็นแนวทางในการจัดการศึกษาอีกรูปแบบหนึ่ง ที่สามารถเข้ามามีส่วนพัฒนาผู้เรียนในหลากหลายกลุ่มเหล่านี้ได้ ซึ่งในประเทศไทยก็กําลังนําเข้ามาปรับใช้ในระบบการศึกษา ที่แพร่หลายโดยทั่วไปมักจะเป็นรูปแบบที่เข้ากับวัฒนธรรมในประเทศ แต่ยังไม่มีหลักในการวัดผลทางการศึกษาที่แน่ชัด ที่เป็นสากล และเป็นกลาง ทั้งนี้ก็ยังไม่สามารถตอบโจทย์ ความต้องการของผู้เรียนได้ทั้งหมด เพราะด้วยความเหลื่อมล้ำทางสังคม โอกาสทางการศึกษา ความขาดแคลนบุคลากรทางการศึกษาในพื้นที่ห่างไกล จึงยังคงต้องมีการพัฒนาระบบการศึกษาทางเลือก อยู่อย่างต่อเนื่องในปัจจุบัน

                ในยุคปัจจุบันที่การศึกษาในระบบไม่สามารถตอบสนองต่อความต้องการของผู้เรียนได้ จึงต้องมีรูปแบบของการศึกษาทางเลือกเข้ามาเป็นตัวเลือกให้กับผู้เรียน เพื่อให้เหมาะสมกับความหลากหลาย ของผู้เรียนที่มีความหลากหลายทางวัฒนธรรม โดยการศึกษาทางเลือกที่เหมาะสมกับประเทศไทย ดังที่กล่าวข้างต้น ที่ว่าการศึกษาทางเลือกในประเทศในยุคปัจจุบันมักจะยึดโยงตามลักษณะวัฒนธรรมของประเทศ ซึ่งนั้นไม่ตอบโจทย์ในเรื่องของความหลากหลายทางสังคมและพหุวัฒนธรรม การศึกษาทางเลือกที่เหมาะกับประเทศไทยนั้นควรที่จะ 
“ลดความเป็นไทย เพิ่มความเป็นคน” จากคําที่กล่าวมาข้างต้น คือ ลดค่านิยมบางกรณีลงเพื่อพร้อมที่จะเรียนรู้เนื้อหาที่เป็นสากลและอาจกระทบต่อวัฒนธรรมส่วนลึกของคนไทย นอกจากนี้ ยังมีในส่วนของการยึดติดความเป็นไทยมากเกินไปจนขาดอิสระทางความคิด ส่งผลให้ผู้เรียนไม่กล้าตั้งคําถามในเรื่องต่างๆ ควรที่จะเสริมสร้างความพร้อมที่จะเป็นประชากรโลก และมีความรับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อมโลก

                 หากจะให้กล่าวถึงการศึกษาทางเลือกในไทยที่ข้าพเจ้าคิดว่าน่าศึกษาลักษณะหนึ่ง คือ “บ้านเรียน” (Homeschool) คือ รูปแบบการศึกษาซึ่งจัดการโดยครอบครัว หรือกลุ่มของครอบครัว โดยไม่ได้พึ่งพาระบบการศึกษากระแสหลัก เช่น โรงเรียน หรือระบบการศึกษาของรัฐ โดยครอบครัวหรือชุมชน เป็นผู้จัดการศึกษาตามปรัชญาความเชื่อของตนหรือของชุมชนแตกต่างกันไป ซึ่งในปัจจุบันในประเทศไทย การจัดการศึกษาในรูปแบบนี้ได้รับการรับรองตามบทบัญญัติแห่งพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ ปี พ.ศ. 2542 เป็นต้นมา

                  ผู้เขียนขอนําเสนอตัวอย่างเพิ่มเติมในหลักสูตรและการเรียนการสอนแบบบ้านเรียนของครอบครัว วิภานันท์ ซึ่งอาศัยอยู่ในอําเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งมุ่งเน้นจัดหลักสูตรและการเรียนการสอนตามนิสัยการเรียนรู้ของลูก แบบค่อยเป็นค่อยไป และเรียนรู้จากการเฝ้าสังเกต และทดลองทําด้วยตนเอง นอกจากนี้ ลูกยังมีความชอบค่อนไปทางศิลปะ นาฏศิลป์ และดนตรี โดยจัดการเรียนการสอนตั้งแต่ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 จํานวนผู้เรียนขึ้นอยู่กับจํานวนบุตร หรือความสามารถในการสอน ทั้งนี้ จากอ้างอิงผู้สอนคือตัวผู้ปกครองเอง และนั้นสอดคล้องกับประเภทของผู้เรียนที่เป็นเด็กประถมหรือเด็กวัยเริ่มเรียน โดยครอบครัววิภานันท์ประสบผลสําเร็จและมีความภาคภูมิใจในผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนรู้ของบุตรตนเอง ได้แก่ ลูกมีความสุขในชีวิตประจําวัน อารมณ์เบิกบาน แจ่มใจ มีความใฝ่รู้ กระตือรือร้น สนใจในคน สิ่งของ เรื่องราวต่างๆ ที่อยู่รอบตัว มีลักษณะที่พึงประสงค์ในสังคม เป็นคนน่าคบหา มีความรับผิดชอบที่เหมาะสมตาม ระดับอายุ และด้วยเหตุทั้งหมดที่ว่ามานี้ข้าพเจ้านำจึงเลือก Homeschool เป็นการศึกษาทางเลือกมานำเสนอเพื่อแสดงว่าครอบครัวไทยกำลังเปิดโอกาสพัฒนาความเป็นคนให้เด็กรุ่นใหม่อย่างไร

 

บรรณานุกรม

ปกป้อง จันวิทย์ และสุนทร ตันมันทอง. (2555). โรงเรียนทางเลือกกับทางเลือกในการศึกษาของประชาชน. กรุงเทพฯ: มูลนิธิสถาบันวิจัยเพื่อ                     การพัฒนาประเทศไทย.

ราชกิจจานุเบกษา. (2547). กฎกระทรวงว่าด้วยสิทธิในการจัดการศึกษาขั้นพื้นฐานโดยครอบครัว พ.ศ. 2547. สืบค้น 3 ตุลาคม 2562, 
                   จาก http://www.lertchaimaster.com/doc/kod016.pdf

ราชบัณฑิตยสถาน. (2555). พจนานุกรมศัพท์ศึกษาศาสตร์ ฉบับราชบัณฑิตยสถาน. กรุงเทพฯ: อรุณการพิมพ์.

สุชาดา จักรพิสุทธิ์ และคณะ .(2548). การศึกษาทางเลือก : โลกแห่งการเรียนรู้นอกโรงเรียน. กรุงเทพฯ: สํานักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.

HomeSchool Network. (2562). บ้านเรียน. สืบค้น 3 ตุลาคม 2562, จาก https://www.facebook.com/groups/homeschoolnetwork/

บทความโดย นายภูริณัฐ สมฤทธิ์ นักศึกษาปริญญาตรีชั้นปีที่ 1 สาขาวิชาภาษาอังกฤษ คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ บทความนำเสนอในกระบวนวิชา โลกาภิวัตน์กับการศึกษาเพื่อความเป็นพลเมืองชั้นเลิศ